Vroeger was het leven eenvoudig. Leende je geld voor aanschaf, verbouwing of onderhoud van een eigen woning, dan viel de financiering als eigenwoningschuld in box 1. Dat betekende dat de rente fiscaal aftrekbaar was van het inkomen in box 1. Hierop waren niet of nauwelijks uitzonderingen.
Tijden veranderen
In de loop der jaren is er nogal wat veranderd. Zo is onder meer de bijleenregeling geïntroduceerd (de overwaarde op een verkochte woning moet verplicht geïnvesteerd worden in de nieuwe woning, anders zat dat deel van de financiering niet in box 1). Daarnaast is in 2013 de verplichte aflossingseis toegevoegd voor nieuwe schulden, alsmede de informatieverplichting voor leningen bij niet-administratieplichtigen (bijvoorbeeld een lening bij familie). Als gevolg van deze regelgeving valt een lening niet zonder meer in box 1.
Financieel voordeel hypotheekrenteaftrek
Bovendien is het financiële voordeel van de hypotheekrenteaftrek door de jaren heen steeds verder afgenomen. Bijvoorbeeld door de tariefcorrectie (de rente is niet meer aftrekbaar tegen het toptarief in box 1). Maar ook de huidige lage rentestand speelt hierin een rol (die nog steeds relatief laag is ondanks de stijging van de afgelopen tijd).
Kun je box hoppen?
Het kan, afhankelijk van diverse factoren, tegenwoordig aantrekkelijk zijn de lening voor de eigen woning voortaan in box 3 aan te geven, waar de schuld in mindering gebracht kan worden op de bezittingen in box 3. De vraag is echter of dat zomaar kan. Het antwoord op die vraag luidt in beginsel ontkennend. Als de lening voor de eigen woning in box 1 valt, leidt het (bewust) niet aftrekken van de rente niet tot een overgang naar box 3.
Echter, voor leningen met bijvoorbeeld een informatie- en/of aflossingsverplichting is het relatief eenvoudig de lening te verplaatsen van box 1 naar box 3. Het enkele feit dat niet aan de informatie en/of aflossingsverplichting wordt voldaan leidt hier reeds toe. Kun je op een later moment weer terug naar box 1? In beginsel wel, namelijk door weer aan de betreffende verplichting(en) te voldoen. Houd er daarbij wel rekening mee dat de lening pas weer terug gaat naar box 1 vanaf het moment dat weer aan de voorwaarden wordt voldaan (en niet met terugwerkende kracht).
Hoe zit het dan met leningen van voor 2013 die onder het overgangsrecht vallen? Voor deze leningen geldt geen aflossingseis en/of informatieverplichting. De enige eis voor deze leningen is dat de lening verband houdt met de aankoop, verbouwing of het onderhoud van de woning. Om deze lening naar box 3 te krijgen moet dus het causaal verband tussen de woning en de financiering verbroken moeten worden. Dat kan bijvoorbeeld bij de verkoop van de woning. Maar niet bij herfinanciering van de lening. Pas als er enige tijd verstrijkt tussen aflossen van de bestaande financiering en opname van een nieuwe financiering (of andersom) verbreekt mogelijk het causaal verband en komt de nieuwe lening in box 3. Let wel, doordat het causaal verband tussen woning en financiering is verbroken, kan de nieuwe lening nimmer terug naar box 1.
Tot slot is er nog de categorie leningen die zijn aangegaan voor de financiering van de aankoop, verbouwing of onderhoud van de eigen woning en die reeds bij aanvang in box 3 vielen (bijvoorbeeld omdat het een bij aanvang aflossingsvrije lening is die na 2013 is aangegaan). Deze schulden kunnen van box 3 naar box 1, mits op enig moment aan alle voorwaarden wordt voldaan (zoals een causaal verband tussen de financiering en de woning, aflossingseis, informatieverplichting, etc).
Als ‘box hoppen’ kan, is het dan ook financieel aantrekkelijk?
Zoals hierboven beschreven kun je, onder voorwaarden, met de lening voor de eigen woning ‘box hoppen’. Je kunt soms ‘hoppen’ van box 1 naar box 3, maar ook van box 3 naar box 1 kan tot de mogelijkheden behoren. Wat voor jou financieel aantrekkelijk is, is afhankelijk van jouw specifieke situatie en de geldende wetgeving. Zo kan de voorgestelde wetgeving ‘excessief lenen’ meewegen in de keuze van welke box je een schuld bij de eigen bv gaat onderbrengen. Ook kan de voorgestelde (tijdelijke) nieuwe wetgeving in box 3 van invloed zijn op de keuze, net als onder meer het over de schuld verschuldigde rentepercentage en de WOZ-waarde van de eigen woning.
Tot slot
Al met al is er dus wel de nodige flexibiliteit om fiscaal geoorloofd te ‘box hoppen’ met de financiering voor de eigen woning. Of dit daadwerkelijk interessant en haalbaar is, verschilt per situatie. Het is daarom belangrijk om dit goed te (laten) onderzoeken. Mocht je hierover vragen hebben dan kan je vanzelfsprekend contact opnemen met je adviseur bij Beuk.
Geschreven naar de stand van zaken op 10 juni 2022