Met de arresten van 6 juni 2024 bevestigde de Hoge Raad haar eerdere uitspraak van het Kerst-arrest van 24 december 2021.Voor box 3 is het werkelijke rendement leidend en niet een forfaitair rendement. Of dit in veel gevallen zal leiden tot een vermindering van de heffing over box 3 vermogen, is de vraag.
Wat betekent deze uitspraak van de Hoge Raad voor jou?
Als je kunt aantonen in een belastingjaar dat het werkelijk rendement over je gehele box 3 vermogen lager is dan het fictief rendement berekend op basis van de Wet op de Inkomstenbelasting (hierna: de wet), dan zou de Belastingdienst bij het opleggen van de aanslag hier rekening mee moeten houden bij de bepaling van de box 3 heffing. Zie verderop meer concreet welke berekeningen hiervoor hoog over gemaakt moeten gaan worden.
Dit rechtsherstel kun je sowieso inroepen voor belastingjaren waarvoor nog geen definitieve aanslagen inkomstenbelasting zijn opgelegd en voor belastingjaren waar je (box 3) bezwaar tegen de definitieve aanslag hebt gemaakt. In een later stadium zal de Hoge Raad nog ultiem beslissen over de rechten voor niet-bezwaarmakers
LET OP!
Krijg je een definitieve aanslag opgelegd en is het forfaitaire rendement hoger dan het werkelijke rendement? Dan moet je binnen 6 weken bezwaar maken om je rechten veilig te stellen.
De Hoge Raad hanteert als uitgangspunt dat de Belastingdienst geen rente hoeft te vergoeden. Er bestaat alleen een uitzondering voor de gevallen waarin het bedrag van de wettelijke rente meer bedraagt dan de belastingvermindering in box 3.
Gevolgen voor de jaren tot en met 2022
De arresten van 24 december 2021 en 6 juni 2024 betekenen dat je tot en met 2022 te maken hebt met drie berekeningen: het forfaitaire rendement van de oude box 3-wet, het forfaitaire rendement van de Herstelwet en het werkelijke rendement.
De box 3-heffing wordt vervolgens als volgt berekend.
- Is het forfaitaire rendement van de Herstelwet lager dan het forfaitaire rendement van de oude box 3-wet? Dan wordt de box 3-heffing berekend op basis van het forfaitair rendement van de Herstelwet.
- Is het forfaitaire rendement van de Herstelwet hoger dan het forfaitaire rendement van de oude box 3-wet? Dan wordt de box 3-heffing berekend op basis van het forfaitaire rendement van de oude box 3-wet.
- Is het werkelijke rendement lager dan het aldus vastgestelde forfaitaire rendement? Dan wordt de box 3-heffing berekend op basis van het werkelijke rendement.
Gevolgen voor de jaren 2023 en verder
Vanaf 2023 krijg je te maken met twee berekeningen: het forfaitaire rendement van de Overbruggingswet en het werkelijke rendement. Als het werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement van de Overbruggingswet, wordt het box 3-heffing berekend op basis van het werkelijke rendement.
N.B. voor de jaren tot en met 2022 en daarna geldt:
- De box 3 heffing in een jaar kan nooit meer zijn dan de uitkomst van de (herstel/overbruggings)wet, maar dus wel lager (naar heffing over werkelijk rendement).
- Je mag ieder jaar opnieuw de berekeningswijze kiezen die voor jou het gunstigste uitkomt.
- Indien heffing naar werkelijk rendement het voordeligst is, dan kan de box 3 heffing niet negatief worden. Verrekening over de belastingjaren heen van (werkelijk) negatief rendement met positief rendement in een ander jaar mag niet.
Werkelijk rendement volgens de Hoge Raad
De Hoge Raad heeft ook regels gegeven hoe het werkelijk rendement moet worden bepaald. Het werkelijk rendement in een jaar wordt vastgesteld op basis van:
- het totale vermogen, dus inclusief banktegoeden en zonder aftrek van het heffingsvrij vermogen. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar het vermogen op 1 januari van het jaar, maar ook naar het rendement op alle vermogensbestanddelen in box 3 die je in de loop van het jaar hebt gehad;
- het nominale rendement, dus zonder rekening te houden met inflatie;
- de gerealiseerde én ongerealiseerde opbrengsten. Naast de directe opbrengsten, zoals rente, dividend en huur, moet dus ook rekening worden gehouden met positieve en negatieve waardeveranderingen van het vermogen, ongeacht of die zijn gerealiseerd (denk hierbij aan koersresultaten van effecten of waardeveranderingen van onroerend goed).
Verder geldt bij de bepaling van het werkelijk rendement dat:
- de rente van box 3-schulden in mindering mag worden gebracht;
- met overige kosten geen rekening mag worden gehouden;
- positieve of negatieve rendementen in andere jaren niet mogen worden verrekend.
Samengevat: bij het vaststellen van het werkelijk rendement wordt gekeken naar het saldo van positieve en negatieve resultaten van alle box 3-vermogensbestanddelen in dat jaar. De bewijslast dat het werkelijk rendement lager is dan het forfaitaire rendement ligt bij de belastingplichtige.
LET OP!
Op 14 juni 2024 heeft de Hoge Raad hieraan voor woningen die in box 3 vallen nog een nieuwe aanwijzing gegeven. De Hoge Raad geeft aan dat voor de vaststelling van het werkelijk rendement van een woning de waarde van de woning aan het begin en het einde van het jaar bepaald wordt op basis van de WOZ-waarden.
Wat verwachten wij concreet in de praktijk?
Wij verwachten veel werk. En een puinhoop – met name voor de Belastingdienst - als ze niet uitkijken. Er zal mogelijk massaal de nodige verzoek- en bezwaarschriften voor een lagere box 3 heffing worden ingediend. Hoe gaan ze dat – met een beperkte bezetting en haperende IT – bolwerken.
En is dit wel het einde van de box 3 discussie? Er zijn veel vragen beantwoord, maar tegelijkertijd staan er ook nog veel vragen open.
Is bijvoorbeeld het laatste woord gezegd over dat de Hoge Raad nu aangeeft dat kosten (anders dan rente van schulden) – denk bijvoorbeeld aan kosten van effecten beheer en advies, onderhoudskosten verhuurd onroerend goed – niet medebepalend zijn voor werkelijk rendement?
Hoe bepaal je ongerealiseerd rendement op (verhuurd) vastgoed in box 3?
Is het logisch om bij woningen uit te gaan van de WOZ-waarde als de woningen verhuurd zijn en de WOZ-waarde daar geen rekening mee houdt?
Cherry picking ligt voor de hand.
In 2022 zijn de beurskoersen van effecten gedaald. Dat zou voor effectenbezitters wel eens een jaar kunnen zijn dat tegenbewijs met lager werkelijk rendement dan het fictieve rendement volgens de wet zinvol is. Als je effectenportefeuille voor 2022 of na 2022 fors is gestegen heb je er voor die jaren mogelijk geen belang bij en volg je de heffing volgens de wet.
Bij verhuurd onroerend goed geldt hetzelfde. Immers de impact van de oorlog Oekraïne versus Rusland, de gestegen financieringsrente en overdrachtsbelasting, de wetgeving middenhuur etc. kan in enig jaar/ jaren de ongerealiseerde waarde van je beleggingsvastgoed negatief beïnvloeden. Daardoor zou een opgaaf van het werkelijk rendement lager dan het fictief rendement nut kunnen afwerpen. In de jaren dat het onroerend goed weer fors stijgt volg je waarschijnlijk de uitkomst van de wet.
Je moet bijvoorbeeld ook bedacht zijn dat als je in enig jaar met banktegoeden digitale coins koopt en in het jaar zelf weer met winst verkoopt, die winst ook meetelt voor het bepalen van het werkelijk rendement. Of als je in enig jaar coins koopt, je deze aanhoudt over het jaareinde: de niet gerealiseerde winst is dan onderdeel van je werkelijk rendement.
En nogmaals: tegenbewijs voor werkelijk rendement ziet op je gehele box 3 vermogen en niet per vermogensbestanddeel afzonderlijk.
Ook voor belastingplichtigen dus genoeg huiswerk, waarbij het nog maar de vraag is of in veel gevallen het werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement.
Hoe gaat het nu verder?
De staatssecretaris heeft al voorbereidingen getroffen voor het geval hij ongelijk zou krijgen in de box 3-rechtszaken. De bedoeling is dat er een (digitaal) formulier ‘Opgaaf werkelijk rendement’ komt voor belastingplichtigen die recht hebben op vermindering van hun belastingaanslag naar aanleiding van deze uitspraak. Op dat formulier kun je zelf aangeven welk werkelijk rendement is behaald in het betreffende jaar. Hoe het formulier er exact uit komt te zien, is nog niet duidelijk.
Voor nu dus even pas op de plaats. Het wachten is op het formulier en de verdere invulling van het begrip werkelijk rendement. De verwachting is dat de Belastingdienst je in voorkomende gevallen zal benaderen met een schrijven. Deel dat vooral met ons zodat we samen kunnen bezien of een opgaaf werkelijk rendement vruchten afwerpt.
Slot
Er wordt gewerkt aan een wetsvoorstel voor een nieuw box 3 stelsel vanaf 2027. Je kunt daarover hier meer lezen. Tot die tijd blijft het aanmodderen: “Leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker” was sinds 1993 een historische slogan van de Belastingdienst. Dat kunnen we nu gevoeglijk wel vergeten!
Geschreven naar de stand van zaken op 27 juni 2024