Weet je nog dat voor intrede van het boxen systeem in 2001 het belegd vermogen (bezit minus schuld) in (belegging)vastgoed, effecten, obligaties, en banktegoeden werd belast met vermogensbelasting tegen een tarief van 0,7%? Sterker: ook de inkomsten uit spaar- en beleggingsvermogen zoals huur, rente en dividend werden progressief belast met inkomstenbelasting. Je mocht wel de samenhangende kosten aftrekken van het bruto inkomen.
Dat veranderde behoorlijk met de intrede van het boxensysteem in 2001.
Het spaar- en beleggingsvermogen werd voortaan belast in box 3 voor een fictief bepaald rendement tegen een vast belastingtarief. De werkelijke inkomsten (en kosten) doen niet ter zake. Box 3 wordt ook wel de pret-box genoemd: heb je net zoveel schulden als bezittingen in box 3, dan betaal je geen box 3 heffing, terwijl er toch een behoorlijk rendement gemaakt kan worden. Denk dan bijvoorbeeld aan beleggingsvastgoed: de aankoop van het pand leen je (bij bank of eigen bv) en het rendement (netto-huuropbrengsten) blijft onbelast.
In de afgelopen jaren ging de schoen ook wringen omdat al het vermogen in box 3 over één kam wordt geschoren. Of je nu spaartegoeden hebt, effecten of beleggingsvastgoed, ongeacht het werkelijk rendement daaruit, het wordt allemaal belast in box 3 tegen een vooraf vastgesteld fictief rendement en tarief. In de heffing wordt tegenwoordig wel onderscheid gemaakt qua tarief door lagere vermogens minder te belasten, maar naar de samenstelling en behaald rendement over dit vermogen wordt niet gekeken. Spaartegoeden met tegenwoordig zelfs een negatief rendement worden daardoor toch gewoon belast als ware er een positief rendement wordt behaald.
Belastingplichtigen hebben er een zaak van gemaakt die voorligt bij de Hoge Raad: is de box 3 heffing een eerlijke heffing is of is deze discriminatoire en in strijd is met het Europese recht? Voor oudere belastingjaren heeft de Hoge Raad geoordeeld dat ingrijpen in het box 3 systeem niet aan de rechter is, maar aan de wetgever. Wat de beroepsprocedure over recente jaren gaat opleveren is nog onbekend, maar de verwachting is dat de uitkomst hetzelfde is: de wetgever moet het gaan oplossen.
Diezelfde wetgever heeft tot op heden alleen de box 3 heffing gewijzigd door forfaitaire rendement te baseren op een fictieve vermogensmix met tariefdifferentie over meer en minder vermogen. De staatssecretaris had in 2019 weliswaar plannen de box 3 heffing aan te passen door die meer te laten aansluiten op een soort van heffing over werkelijk behaald rendement. Echter die plannen zijn toen niet doorgevoerd. PWC heeft in april 2021 een rapport uitgebracht met als conclusie dat een box 3 heffing over werkelijk rendement qua beschikbare en benodigde data uitvoerbaar is. Alleen bij onroerende zaken zou dit lastiger zijn.
De Tweede Kamer heeft van de zomer de wens uitgesproken voor een heffing in box 3 naar werkelijk rendement. De staatssecretaris is gevraagd nog dit jaar een contourennota op te stellen voor de vormgeving van een box 3 heffing op werkelijk rendement, zodat een nieuw kabinet deze contouren in 2022 kan omzetten in een voorstel van wet.
Het is nog wachten op de contourennota van de staatssecretaris.
Inmiddels is op 12 oktober jl. door de Tweede Kamer een motie aangenomen dat vermogen boven € 1 miljoen zwaarder moet worden belast.
Kortom, er gaat zeker wat gebeuren met de box 3 heffing als er een nieuw kabinet is. Het systeem zal waarschijnlijk worden omgevormd naar een heffing over werkelijk rendement. Naar verwachting zeker voor spaar- en beleggingsvermogen. Voor onroerende zaken(beleggingsvastgoed) met heffing over werkelijk rendement (inkomsten uit, vermogenswinst en/of aanwas) is de uitvoering in de praktijk wat lastiger. Wie weet komt er voor beleggingsvastgoed een gehele nieuwe box voor heffing, laten we zeggen: box 4.
Onze afdronk van dit alles is: Blijf flexibel in het structuren van je vermogen/beleggingen (privé of bv), want de gouden middenweg nu zou straks wel eens de beste kunnen zijn.