Het zal bekend bij je zijn dat je in een testament zaken vastlegt voor als je bent overleden. Je bepaalt bijvoorbeeld naar wie jouw nalatenschap gaat. Zie ook ons artikel voor het belang van een goed testament. Dit testament heeft echter pas rechtsgeldige werking vanaf het moment van overlijden.
Wat nu als het nog niet zover is, maar je toch niet meer in staat bent om jouw eigen zaken te regelen? Bijvoorbeeld doordat je dement wordt of in coma raakt. Je wilt er niet aan denken, maar voor het geval je dit overkomt, is het goed om je wensen vastgelegd te hebben. Dat kan met een levenstestament. Daarin leg je je wensen vast voor situaties waarin je je eigen belangen niet meer kunt behartigen. Ook kan een levenstestament praktisch zijn als je voor een langere tijd afwezig bent of voor als je bepaalde zaken nog wel kunt, maar niet meer zelf wílt regelen.
Wat als je geen levenstestament hebt?
Ben je niet meer in staat om zelf beslissingen te nemen en je hebt geen levenstestament, dan is het aan de kantonrechter om iemand te benoemen die jouw belangen (financieel, medisch en persoonlijk) gaat behartigen. Ook als je gehuwd bent, want je echtgenoot / echtgenote mag niet zomaar namens jou beslissingen nemen. Het is ook niet vanzelfsprekend dat de kantonrechter je echtgenoot / echtgenote aanwijst om jouw belangen te behartigen. Er gelden strikte regels voor degene die door de kantonrechter wordt aangewezen. Zo moet deze persoon jaarlijks rekening en verantwoording aan de rechter afleggen en zal hij/zij toestemming moeten vragen aan de rechter voor bijvoorbeeld de verkoop van de woning of het doen van een schenking.
Wat is een levenstestament en wat kun je erin regelen?
Wil je de regie in eigen handen houden en je naasten laten weten wat jouw wensen zijn als je zelf niet meer in staat bent om beslissingen te nemen, zodat zij dat voor jou kunnen doen? Dan biedt een levenstestament een oplossing. In een levenstestament wijs je één of meerdere personen aan en geef je hen een volmacht om namens jou beslissingen te nemen op medisch, persoonlijk en/of financieel gebied. Jouw wensen voor deze onderwerpen kun je opnemen in het levenstestament.
Bij medische zaken (een medische volmacht) kun je denken aan wie er toestemming mag geven voor een operatie, je kunt een behandelverbod of euthanasieverklaring afgeven en aangeven wat je wens is ten aanzien van verpleeghuis of thuisverzorging.
Bij persoonlijke zaken gaat het om wensen over bijvoorbeeld persoonlijke verzorging en wensen voor jouw uitvaart.
Op het gebied van financiële zaken zijn het beheer van het vermogen, het betalen van rekeningen en het eventueel verkopen van de woning relevante zaken. Maar denk hierbij ook aan digitale zaken, zoals wachtwoorden/inlogcodes en wat er moet gebeuren met jouw social media accounts als je die zelf niet meer kunt beheren. Tevens kun je in een levenstestament bepalingen opnemen voor het doen van schenkingen, ook al heb je nog geen schenkingstraditie opgebouwd in de periode dat je zelf nog beslissingen kon nemen.
Een levenstestament voor als je ondernemer bent?
Wil je voorkomen dat jouw onderneming niet verder kan draaien als je zelf (tijdelijk) de leiding niet kunt nemen? In een levenstestament kun je ook hiervoor bepalingen opnemen:
- Wat zijn jouw wensen op het gebied van ondernemingsbelangen en continuïteit van de onderneming? Is er bijvoorbeeld in de familie een bedrijfsopvolger en zo ja, moet er dan geschonken worden of juist niet?;
- Je kunt beslissingen nemen over een herstructurering om aandelen fiscaal vriendelijk onder de bedrijfsopvolgingsregeling te schenken;
- Het is mogelijk om een gevolmachtigde(n) aan te wijzen om namens jou besluiten te nemen;
- Je kunt ook juist bepaalde besluitvorming uitsluiten (bijvoorbeeld geen investeringen groter dan een bepaald bedrag of wel/geen verkoop van de onderneming);
Het is belangrijk om een levenstestament altijd in samenhang te bekijken met andere documenten, zoals bijvoorbeeld de statuten en de aandeelhoudersovereenkomst. Mogelijk zijn in deze documenten al bepalingen opgenomen voor de situatie dat een bestuurder of aandeelhouder zelf geen beslissingen meer kan nemen.
Aan wie geef je een volmacht?
Vanzelfsprekend geef je een volmacht af aan iemand waar je alle vertrouwen in hebt. Je kunt daarbij overwegen om meerdere personen samen als gevolmachtigden op te laten treden. Ook kun je verschillende personen aanwijzen voor verschillende zaken, bijvoorbeeld iemand om namens jou financiële beslissingen te nemen en iemand anders die op medisch gebied de beslissingen mag nemen.
Wie stelt een levenstestament op?
Een levenstestament kun je regelen zonder tussenkomst van de notaris. Echter voor veel handelingen is een notariële akte vereist, denk daarbij onder andere aan het verkopen van de eigen woning (ook als de woning van jou en je partner gezamenlijk is) of het regelen van bankzaken. Veel instanties eisen ook een notariële volmacht bij een officiële vertegenwoordiging. Kortom, in veel gevallen zal een zelf opgesteld document dus niet het gewenste resultaat opleveren en is een notarieel opgesteld levenstestament aan te bevelen. En als je dan toch bij de notaris bent, denk dan ook aan je (gewone) testament.
In het levenstestament bepaal je wanneer de volmacht ingaat. Dat kan direct na ondertekening van de akte, maar bijvoorbeeld ook na een verklaring van een arts dat je niet meer in staat bent om zelf te handelen.
Je kunt een levenstestament overigens op ieder gewenst moment herroepen, zolang je nog zelf in staat bent om beslissingen te nemen.
Ten slotte
In dit stuk heb je kunnen lezen waarom het van belang kan zijn om een levenstestament op te stellen. Je houdt de regie in eigen handen, je geeft zekerheid aan jouw naasten en je wensen zijn bekend. Heb je vragen hierover, neem gerust eens contact met ons op. We helpen je graag en kunnen in samenwerking met een notaris jouw adviseren bij het opstellen van een passend levenstestament.