Het wetsvoorstel ‘excessief lenen bij de eigen vennootschap’ is eindelijk bij de Tweede Kamer ingediend. In maart 2019 presenteerde het kabinet via een internetconsultatie een conceptwetsvoorstel. Er was stevige kritiek op dit conceptwetsvoorstel. Vooral omdat de regeling makkelijk tot economisch dubbele heffing zou kunnen leiden. Het kabinet heeft die kritiek zich aangetrokken en in het wetsvoorstel een mechanisme ingebouwd dat dubbele heffing moet voorkomen.
Maar de kern van het oorspronkelijke voorstel – gericht op het ontmoedigen van bovenmatig lenen van de eigen BV (ook als daar voldoende zekerheden tegenover staan) – staat nog steeds overeind. Wat houdt het wetsvoorstel in? En hoe kun je erop reageren als het je raakt?
Waarom dit wetsvoorstel?
Aandeelhouders met een eigen vennootschap (hierna voor het gemak: ‘BV’) kunnen in bepaalde gevallen belastingheffing lang uitstellen. Door bijvoorbeeld middelen waarover zij privé wensen te beschikken niet als dividend of als loon uit te keren, maar door die middelen langdurig te lenen van hun BV. Ongeveer 11.000 aanmerkelijkbelanghuishoudens leenden meer dan € 500.000 en vallen binnen de reikwijdte van het wetsvoorstel. De belastingdienst wil deze groep raken door langer belastinguitstel in te dammen.
Een simpel voorbeeld:
In 2023 bedraagt jouw schuld aan de eigen B.V. (niet een eigen woning lening) € 1.000.000. Indien het wetsvoorstel ongewijzigd wordt aangenomen, ben je in 2023 in de aangifte inkomstenbelasting 2023 over € 500.000 het box 2 tarief van 26,9% verschuldigd.
Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
- De regeling draait om een (veranderlijk) maximumbedrag aan schulden bij een of meer eigen vennootschappen. Heeft een aanmerkelijkbelanghouder samen met zijn of haar fiscaal partner aan het eind van een kalenderjaar in totaal meer dan (in eerste instantie) € 500.000 aan schulden bij eigen BV(’s) dan wordt het meerdere als fictief regulier voordeel in box 2 belast. Het maximumbedrag van € 500.000 wordt dan verhoogd met het deel van de schulden waarover in box 2 is afgerekend.
Een voorbeeld: de consumptieve lening bij de eigen BV bedraagt op 31 december 2023 € 750.000. De heffingsgrondslag in Box 2 bedraagt dan € 250.000 (belast tegen 26,9%). In 2024 vindt dan op grond van dit wetsvoorstel heffing plaats als de schuld aan de BV meer bedraagt dan € 750.000.
- Daalt in enig jaar de bovenmatige schuld ten opzichte van de stand aan het eind van het vorige jaar? Dan wordt een negatief fictief regulier voordeel in aanmerking genomen. Maar niet meer dan eerder als positief regulier voordeel belast is geweest. Het maximumbedrag wordt dan weer verlaagd met het afgeloste bedrag, maar daalt niet onder € 500.000. Het negatief regulier voordeel kan worden verrekend met positief box 2-inkomen.
Een voorbeeld: de consumptieve lening bij de eigen BV bedraagt op 31 december 2023 € 750.000. De heffingsgrondslag in Box 2 bedraagt dan € 250.000. Op 31 december 2024 bedraagt de consumptieve lening bij de eigen BV nog € 600.000. Over 2024 mag dan een negatief voordeel Box 2 worden aangegeven van € 150.000, te verrekenen met positief voordeel Box 2 van het voorafgaande jaar of de komende 6 jaren.
- Ook bovenmatige schulden van een ‘verbonden persoon’ – zoals een (klein)kind of (groot)ouder – bij de BV van de aanmerkelijkbelanghouder of zijn/haar partner (waarin die verbonden persoon zelf geen aanmerkelijk belang heeft) tellen mee. Waarbij voor iedere verbonden persoon een eigen maximumbedrag van € 500.000 geldt.
- De regeling is zodanig ruim geformuleerd, dat ook situaties waarbij niet rechtstreeks bij de BV wordt geleend er onder kunnen vallen. Bijvoorbeeld als een derde de lening bij de BV is aangegaan. En weer doorleent aan een aanmerkelijkbelanghouder in die BV. Ook de situatie waarbij de aanmerkelijkbelanghouder bij een derde – dat kan ook een bank zijn – de lening is aangegaan, maar deze lening niet zou zijn gegeven als de BV niet garant zou staan, kan eronder vallen.
- Is aan het eind van een kalenderjaar geen aanmerkelijk belang meer aanwezig – bijvoorbeeld door verkoop, schenking of vererving van de aandelen van de BV – dan wordt de regeling toegepast alsof men op dat moment nog een aanmerkelijk belang heeft en het bedrag van de schulden nihil is. Het daardoor in aanmerking te nemen negatief fictief regulier voordeel kan dan normaliter worden verrekend met het positieve vervreemdingsvoordeel in dat jaar.
- Reeds bestaande eigenwoningschulden in box 1 tellen niet mee voor het maximumbedrag van € 500.000. Nieuwe eigenwoningschulden na 31 december 2022 blijven ook buiten beschouwing voor zover hiervoor een hypotheek wordt gevestigd ten gunste van de BV. Eigenwoningschulden in box 1 van verbonden personen blijven op dezelfde manier buiten de regeling.
- De maatregel heeft uitsluitend gevolgen voor de belastingheffing in box 2. Civielrechtelijk blijft de lening gewoon bestaan. Rente- en aflossingsverplichtingen blijven in stand. De rente blijft als bestanddeel van de winst in de BV belastbaar. Valt de schuld in box 3, dan verlaagt deze nog steeds de rendementsgrondslag (althans, als de heffingsmethodiek in box 3 niet verandert).
- Leningen bij meerdere eigen BV’s worden voor de bepaling van de € 500.000 grens bij elkaar opgeteld.
De maatregel gaat in per 2023, waarbij de eerste peildatum 31 december 2023 is.
Wat kun je doen?
Als de regeling op jouw situatie van toepassing is, heb je nog tot eind 2023 de tijd om desgewenst maatregelen te treffen om het bedrag van de schulden beneden de grens van € 500.000 te brengen. Dat kan door de schuld af te lossen met (vrij beschikbaar) box 3 vermogen en/of door de schuld af te lossen met een dividenduitkering, en/of de schuld oversluiten naar een bank. Bij vastgoedleningen (leningen gebruikt om in privé Box 3 onroerend goed aan te kopen) wordt ook al gedacht naar inbreng van het vastgoed in een B.V. of andere rechtsvorm.
Hoe je het beste op het wetsvoorstel kunt reageren, zal per situatie verschillen. Dat hangt onder meer af van de vraag in hoeverre er tegenover de schuld aan de BV vermogen staat in privé. Daarbij is van belang tegen welke rente je leent van de BV en welk rendement je op het vermogen maakt. In bepaalde situaties kan de schuld wellicht worden overgesloten naar een bank of andere geldverstrekker. Ook dan maakt het uit tegen welke rente je kunt lenen en of deze lager is dan het (verwachte) rendement op jouw vermogen.
Slot
Het wetsvoorstel is zeker nog geen wet. Ook op het aangepaste wetsvoorstel is in de fiscale praktijk veel kritiek. Kortom, er alvast over nadenken wat te zijner tijd fiscaal handig en verstandig is kan altijd, maar wij zouden nog geen concrete maatregelen treffen. Eerst maar eens afwachten of en hoe het wetsvoorstel “excessief lenen DGA” de eindstreep haalt.