In de huidige krappe arbeidsmarkt zoeken werkgevers steeds vaker naar mogelijkheden om goede werknemers aan hun bedrijf te binden. Dit kan bijvoorbeeld met een (winstafhankelijke) bonusregeling, een optieregeling, maar ook met zogenaamde werknemersparticipaties. De laatste variant zien wij in de praktijk steeds vaker worden gebruikt.
Wat zijn de voordelen van werknemersparticipaties?
De belangrijkste voordelen van de werknemersparticipaties zijn:
- De werknemers wordt voor een deel ‘eigenaar’ van het bedrijf, waardoor ze meer betrokken raken bij het bedrijf.
- De werknemers verkrijgen (certificaten) van aandelen in het eigen bedrijf. In tegenstelling tot een bonusregeling betekent dit doorgaans geen (of minder) ‘cash out’, maar een meer gespreide ‘cash out’ door bijvoorbeeld dividenduitkeringen.
- Je kunt goede werknemers binden aan het bedrijf, waardoor er minder verloop van deze groep werknemers is.
- Je bent als werkgever interessanter voor toekomstige werknemers.
Hoe werkt een werknemersparticipatie?
Een werknemersparticipatie is maatwerk en kan zo voor veel bedrijven een mooie mogelijkheid zijn om op een voor het bedrijf passende wijze werknemers te binden. Er zijn dus diverse varianten van werknemersparticipaties denkbaar. In de praktijk zien we bijvoorbeeld dat werknemers een klein belang (minder dan 5%) aandelen verkrijgen in het bedrijf. Het stemrecht op deze aandelen blijft dan veelal bij de werkgever. Dit wordt doorgaans geregeld via een Stichting Administratiekantoor (STAK). Dat betekent dat de werknemers certificaten van aandelen verkrijgen, waarbij ze wel het economisch eigendom hebben van de aandelen (meedelen in het resultaat) maar niet het juridisch eigendom (stemrecht).
Werknemers hebben dus geen zeggenschap via hun belang in het bedrijf, maar delen wel in de winst. Dit zien ze onder meer terug in dividenduitkeringen. Daarnaast delen de werknemers ook in toekomstige waardestijgingen van het bedrijf.
Fiscale aspecten
Bij werknemersparticipaties spelen diverse fiscale aspecten een rol. Allereerst bij het verkrijgen van de aandelen. Indien de aandelen tegen een te lage waarde (of zonder tegenprestatie) wordt verkregen dan is er sprake van loon in natura, wat wordt belast met loonheffing. Dit kan ook spelen indien je als werkgever de koopsom van de werknemersparticipaties financiert tegen een te lage rente. Tot slot zou een werknemersparticipatie onder omstandigheden ook kunnen kwalificeren als een lucratief belang, waarbij de voordelen worden belast met inkomstenbelasting tegen het progressieve tarief in box 1. Het is dus van groot belang de fiscale aspecten bij het verstrekken van werknemersparticipaties goed in beeld te hebben. Ook kan het van belang zijn de fiscale aspecten van een werknemersparticipatie voorafgaand af te stemmen met de Belastingdienst.
Voor de werknemer is de participatie veelal belast in box 3 als overige beleggingen / andere bezittingen (met een forfaitair rendement in 2023 van 6,17% en een tarief van 32%) tegen de waarde in het economisch verkeer. Concreet betekent dit een heffing van bijna 2% over de waarde economisch verkeer van het belang. Of een werknemer daadwerkelijk belasting betaalt in box 3 is afhankelijk van de persoonlijke situatie per werknemer. De op de dividenduitkeringen ingehouden dividendbelasting kan de werknemer verrekenen met de inkomstenbelasting van het betreffende jaar. Waardestijging van de werknemersparticipaties (ongerealiseerd, maar ook bij bijvoorbeeld verkoop van het belang) daarentegen zijn in box 3 niet belast.
In sommige situaties zou een werknemersparticipatie bij de werknemer belast kunnen zijn in box 2 (in plaats van box 3). Bijvoorbeeld bij een belang van 5% of meer en in enkele meer specifieke situaties. Op dat moment zijn inkomsten en toekomstige (gerealiseerde) waardestijgingen belast tegen 26,9% (tarief 2023).
In welke box het belang belast is, kan in veel gevallen ‘gestuurd’ worden, waarbij heffing in box 2 in plaats van box 3 overigens niet direct financieel nadelig hoeft te zijn.
Juridische aspecten
Bij werknemersparticipaties is het ook van belang een aantal juridische zaken goed vast te laten leggen. Een van de redenen waarom werknemersparticipaties met steeds grotere regelmaat voorkomen, is dat je met de invulling van de voorwaarden de regeling goed passend kan maken voor de specifieke situatie. Denk daarbij aan:
- Dividendbeleid, zodat de werknemer weet waar hij/zij aan toe is en bijvoorbeeld met dividend een eventuele schuldig gebleven koopsom kan aflossen.
- De waarde van de werknemersparticipatie. Hoe wordt deze bepaald (zowel bij verkrijging als bij vervreemding)?
- Wat zijn situaties waarin een werknemer verplicht wordt de werknemersparticipatie weer aan te bieden?
- Omvang van het te verkrijgen belang. En of de werknemers dit belang in de toekomst mag uitbreiden.
- Sanctiebepalingen (‘bad leaver’) waarbij de werknemer in bepaalde situaties een korting krijgt op de waarde bij verkoop.
Maatwerk
Zoals hiervoor al benoemd is het verstrekken van werknemersparticipaties maatwerk. Bij iedere werkgever spelen andere omstandigheden die invulling van de regeling net weer anders kunnen maken. Bovendien zullen alle fiscale en juridische aspecten goed in kaart gebracht moeten worden, ter voorkoming van onaangename verrassingen achteraf. Aan het verstrekken van werknemersparticipaties gaat dus weliswaar een zorgvuldig adviestraject vooraf, maar kan een heel mooi instrument zijn om medewerkers te binden aan en betrokken te laten zijn bij het bedrijf. Wil je hier meer informatie over, neem dan gerust contact met ons op.
Geschreven naar de stand van zaken op 19 juni 2023