Het maken van een financieel plan voor het scenario “(voor)overlijden” geeft vooraf duidelijkheid. Het laat zien wat jouw nabestaanden financieel kunnen verwachten en welke maatregelen jouw partner, kinderen, onderneming en vermogen kunnen beschermen.
Vermogen is niet hetzelfde als beschikbaar geld
Een groot vermogen betekent niet automatisch dat er genoeg geld beschikbaar is. Juist dat verschil vormt een belangrijk risico bij overlijden.
Veel vermogen zit vast in een woning, vastgoed, liquide middelen in de vorm van termijndeposito’s, effecten of onderneming(en)/ beleggingsvermogen (vaak in een bv-structuur). Deze bezittingen zijn waardevol, maar niet altijd snel om te zetten in geld. Tegelijk lopen de kosten door. Denk aan woonlasten, belastingen, schulden, onderhoud, privé-uitgaven en zakelijke verplichtingen. Ook kan bij overlijden direct inkomstenbelasting en /of erfbelasting verschuldigd zijn. Die belasting kan ontstaan terwijl de erfgenamen nog geen geld (uit de bv) beschikbaar hebben.
Daarom is liquiditeit een belangrijk onderdeel van estate planning. Niet alleen de waarde van het vermogen telt, maar vooral de vraag of jouw nabestaanden op het juiste moment over voldoende geld kunnen beschikken. En overhaast liquide (moeten) maken van bezittingen zorgt vaak voor een lagere opbrengst.
Extra aandacht voor de DGA en de bv
Bij een DGA vormt de bv vaak een groot deel van het vermogen. Na overlijden blijft de bv bestaan. De aandelen gaan in beginsel over op de erfgenamen, afhankelijk van het huwelijksvermogensrecht, het testament en de wettelijke regels.
Ook het bestuur van de bv vraagt aandacht. Als de overleden DGA de enige bestuurder was, moet snel duidelijk zijn wie namens de bv mag handelen. Zonder bevoegd bestuurder is er beperkte(re) mogelijkheid tot het doen van betalingen, aangaan van contracten en het regelen van bank- en personeelszaken.
Daarnaast kunnen statuten, aandeelhoudersafspraken en/of certificeringsvoorwaarden invloed hebben op de overdracht of waardering van aandelen. Erfgenamen kunnen daardoor niet altijd vrij over het aandelenbezit beschikken.
Bij overlijden van een DGA kan ook een directe heffing aan inkomstenbelasting (box 2) spelen. Volgens de wet kan er dan namelijk sprake zijn van een fictieve verkoop van de aandelen. Daardoor kan belasting verschuldigd zijn over de waardeontwikkeling van de aandelen. Doorschuiven van deze belastingclaim kan onder voorwaarden, afhankelijk van de activiteiten en de samenstelling van het vermogen van de bv, maar dat geldt niet automatisch. Als er sprake is van louter beleggingsvermogen dan is er bij overlijden dus direct inkomstenbelasting verschuldigd. Ook al dient dat beleggingsvermogen bijvoorbeeld een pensioendoel.
Erfbelasting en bedrijfsopvolging
Erfgenamen betalen erfbelasting over wat zij uit de nalatenschap krijgen. De hoogte van de aanslag erfbelasting hangt onder meer af van het aantal erfgenamen, de waarde van de verkrijging (kan bijvoorbeeld beïnvloed worden door huwelijksvermogensrecht), de relatie tot de overledene en de geldende vrijstellingen en tarieven.
Als sprake is van ondernemingsvermogen, kan de bedrijfsopvolgingsregeling mogelijk helpen. Deze regeling kan de erfbelasting over ondernemingsvermogen onder voorwaarden beperken. Beleggingsvermogen komt in beginsel niet in aanmerking voor de bedrijfsopvolgingsregeling.
Daarom is het belangrijk om tijdig te beoordelen welk deel van het vermogen ondernemingsvermogen is en welk deel beleggingsvermogen is. Zeker bij een bv met vastgoed, beleggingen of meerdere activiteiten vraagt dit om een zorgvuldige analyse.
Het belang van een levenstestament
Planning gaat niet alleen over overlijden. Ook wilsonbekwaamheid is een belangrijk aandachtspunt. Bij wilsonbekwaamheid kan je bij leven tijdelijk of blijvend niet meer zelf beslissingen nemen, bijvoorbeeld door ziekte of een ongeval.
In een levenstestament leg je vast wie in die situatie namens jou mag handelen. Dat kan gaan over privévermogen, beleggingen, vastgoed, medische keuzes en beslissingen rond de bv. Voor ondernemers en DGA’s is dit extra belangrijk, omdat de gevolmachtigde vaak snel moet kunnen handelen. Je kunt over het belang van een levenstestament meer over lezen in een eerder door ons geschreven bericht wat nog steeds actueel is.
Wat brengt een financieel plan bij overlijden in beeld?
Een goed financieel plan laat onder meer zien:
- wat jouw totale vermogen waard is;
- welk deel snel beschikbaar is;
- welke belastingclaims er kunnen ontstaan;
- wat jouw partner netto kan besteden;
- wat jouw kinderen ontvangen en wanneer;
- wat er gebeurt met jouw bv of onderneming;
- of er genoeg geld is om belastingen en overige kosten te betalen;
- of jouw testament, huwelijkse voorwaarden, bv structuur en verzekeringen nog goed (op elkaar) aansluiten ingegeven behoefte en wensen.
Op basis daarvan kun je maatregelen nemen. Denk aan het aanpassen van je testament, het actualiseren van huwelijkse voorwaarden, het regelen van een overlijdensrisicoverzekering, het voorbereiden van bedrijfsopvolging of het aanpassen van het dividendbeleid.
Laat je situatie tijdig beoordelen
Overlijden is geen onderwerp waar je graag bij stilstaat. Een financieel plan bij overlijden geeft duidelijkheid. Het maakt zichtbaar of je nabestaanden verzorgd achterblijven, welke fiscale claims kunnen ontstaan en of er genoeg geld beschikbaar is. Laat jouw situatie op tijd beoordelen, dan voorkom je dat jouw nabestaanden later onder druk moeten beslissen. Zo geef je hen duidelijkheid, bescherming en financiële rust. Neem gerust eens contact met ons op, we helpen je graag.
Geschreven naar de stand van zaken op 15 juni 2026.